De plusklas | Plusklas starten? Waar moet je aan denken?

Plusklas

Waar moet je aan denken als je een plusklas gaat starten? Op deze pagina vindt je een aanzet hiervoor. Wat wil je de kinderen leren, hoe geef je dit vorm en hoe kies je bijvoorbeeld voor een methode?  Met een plusklas bedoelen we onderwijs voor een kleinere groep (hoog)begaafde leerlingen binnen of buiten de eigen school en met een beperkte beschikbare tijd - tot één dag per week.

  Vormen van hoogbegaafden onderwijs

Er zijn veel verschillende vormen van hoogbegaafden onderwijs. Plusklassen, one-day-a-week-school, voltijd hoogbegaafdheidsonderwijs, aanbod binnen de eigen klas. Elke vorm heeft zo zijn voor- en nadelen. Het voordeel van een plusklas is dat het goed te organiseren is (qua budget, personeel en locatie). Het nadeel is dat het maar een halve dag is, waardoor dit voor sommige kinderen nog niet voldoende is. Die kinderen zouden kunnen doorstromen naar het voltijds hb-onderwijs.    

  Naamgeving

Bij het opstarten van een plusklas komt altijd de vraag hoe je de plusklas gaat noemen. Daar zijn vele meningen over. Het woord 'plus' heeft ook een tegenhanger 'min', wat zou kunnen verwijzen naar dat het één beter is dan het ander. Vaak wordt daarom gekozen voor een naam als Ploeterklas, Brainwave, Kangaroeklas, Willie Wortel klas, Da Vinci klas etc.

De plusklas

  Signaleren van (hoog)begaafdheid

Ook omtrent signalering zijn er vele meningen en dus varianten mogelijk. Het is mogelijk hoogbegaafde leerlingen te signaleren middels zogenoemde signaleringslijsten, zoals o.a. DHH, SI-BeL, Sidi PO en Knappe Kleuters. Wat ook veel gedaan wordt is doortoetsen, zodat het didactisch niveau goed in beeld is. Doortoetsen kan met o.a. met CITO toetsen, BOOM LVS en IEP LVS. Het blijft echter zo dat lang niet alle (hoog)begaafde kinderen hoog scoren op CITO toetsen, dus er is altijd ook een 'andere blik' op het kind nodig.

"Neem de signalen en voorzichtigheid van ouders serieus."

Een heel andere manier is om te signaleren op basis van 'intuïtie' van de leerkracht. Leerkrachten die veel met (hoog)begaafde kinderen werken, hebben vaak een soort antenne ontwikkeld om kinderen te signaleren. Naast de signaleringslijsten is het dus zeker ook de moeite waard om deze leerkrachten te vragen om kinderen te signaleren.
Vergeet ook de signalen van ouders niet. Veel ouders van hoogbegaafde kinderen zijn terughoudend om hun vermoedens over hoogbegaafdheid uit te spreken. Ze willen niet opscheppen over hun kind of hun kind specialer vinden. Neem de signalen en voorzichtigheid van ouders serieus en kijk of je als leerkracht deze signalen kunt meenemen in je eigen signalering van hoogbegaafdheid.

Het aanbieden van lessen 'zonder plafond' is ook een manier om leerlingen te signaleren. Deze lessen vind je in Plusjeklas bij de 'lessen voor de hele klas'. De lessen hebben heel open vragen. Leerlingen wordt gevraagd om veel verbanden te leggen en toe te passen. Hierdoor zie je snel welke leerlingen daar sterk in zijn.

  Clusteren van leeftijden 

Plusklassen bestaan vaak uit (hoogbegaafde) leerlingen die uit verschillende groepen komen. Uit onze ervaring is gebleken dat het prettig is om het jonge kind (groep 2,3,4) en het oudere kind (groep 5,6,7,8) samen te voegen.

  Hoeveel uur?

Wanneer het mogelijk is, raden wij aan om minimaal één ochtend per week plusonderwijs aan te bieden. Mocht dit niet haalbaar, zijn dan is het beter om elke week anderhalf uur te geven dan om de week drie uur. De ervaring leert dat kinderen echt elke week verrijkingsonderwijs nodig hebben.
De lessen in een plusklas kunnen dienen als input voor de rest van de week: kinderen raken vaak weer gemotiveerd en geïnspireerd door plusklasonderwijs. Kinderen kunnen daarnaast plusklas opdrachten meenemen naar hun reguliere klas om ook daar bezig te zijn met verrijking en uitdaging.

  Leerlijn

Bedenk goed wat je doel is wanneer je een keuze gaat maken in lesmateriaal. Het is aan te raden om te starten met het maken van een overzicht van vaardigheden die je de leerlingen wilt aanleren. Vanuit daar kan je dan op zoek gaan naar lesmateriaal. Dit kost echter ook veel tijd aan voorbereiding. Heb je die niet? Dan kan je ook kiezen voor bijvoorbeeld een lesmethode als Plusjeklas, waar dit werk al voor je gedaan is. Een goede leerlijn is wel echt belangrijk in de plusklas. Je zult moeten zorgen dat leerkrachten elkaar kunnen opvolgen en dat niet elke keer dezelfde vaardigheden worden aangeboden.

"Bedenk goed wat je doel is wanneer je een keuze gaat maken in lesmateriaal."

  Plusklas lesmateriaal

Er is veel materiaal op de markt. Maak bij je keuze onderscheid in:
Verdiepen: het aanbieden van extra uitdagende opdrachten binnen de vakken die je al geeft, met dezelfde leerstof, alleen een graadje moeilijker.
Verrijken: dit gaat de breedte in en biedt juist opdrachten buiten de reguliere vakken.

Voor (hoog)begaafde kinderen is het belangrijk dat er in de week zowel verdieping als verrijking wordt aangeboden.  Afhankelijk van de hoeveelheid tijd die je hebt, raden wij aan om in de plusklas in ieder geval verrijkingsopdrachten te bieden. De verdieping moet dan aangeboden worden in de eigen klas. Wanneer je meer dan een halve dag per week plusonderwijs kunt aanbieden, kan je ook verdiepingsopdrachten aanbieden in de plusklas.

Bij het maken van een keuze in je aanbod van plusklas opdrachten, is het belangrijk om de aan te leren vaardigheidsdoelen scherp voor ogen te hebben. Kies dus niet zomaar 'leuke' opdrachten, maar zorg dat er een leerlijn in zit. Zo bied je de nodige extra uitdaging steeds op een ander vlak aan.
Als budget een rol speelt in de keuze van het lesmateriaal, kijk dan goed naar de prijs-kwaliteitverhouding, maar ook naar wat een gedegen leerlijn je oplevert. Goed lesmateriaal kan veel voorbereidingstijd en geld schelen. Plusjeklas draagt uit dat goed lesmateriaal ook betaalbaar kan zijn en wil daarmee voor iedereen toegankelijk zijn.

Plusklas lesmateriaal

  Online klas

Zeker in deze tijd is het te overwegen of plusklasonderwijs ook in de vorm van een online klas aangeboden kan worden. Het is echter lastig om kinderen online te helpen wanneer ze tegen een frustratiegrens oplopen en juist dat is zo belangrijk in de plusklas. Tegelijkertijd is een aanbod wellicht beter dan geen aanbod. Via bijvoorbeeld Google Classroom kan je je plusonderwijs online aanbieden en er ook feedback op geven. Met een aantal fysieke bijeenkomsten erbij, kan je zo toch de nodige uitdaging aanbieden aan leerlingen, zonder al te veel extra 'bewegingen' in verband met Corona.

Meer weten over Plusjeklas? Download hier de brochure.

Nieuwsgierig naar de lessen van Plusjeklas? Neem een kijkje bij het voorproefje.